BUGÜNÜ FARK ETMEK: ANLAM ARAYIŞININ ÇAĞRISI

 Günaydın…

Sîyâmettin Şentürk

Yeni bir güne gözlerimizi açmak, yalnızca gecenin ardından sabaha ulaşmak değildir. Her sabah, hayatın bize sessizce uzattığı yeni bir imkândır. Dün tamamlanmamış olabilir; bazı sorularımız cevapsız, bazı yaralarımız hâlâ taze, bazı yollarımız hâlâ belirsiz olabilir. Fakat güneş yeniden doğuyorsa, hayat da bize yeniden başlama ihtimalini fısıldıyor demektir.

Belki de asıl mesele güne uyanmak değil, hayata uyanmaktır. Kendimize, çevremize, insanlara ve içimizde hâlâ cevabını arayan sorulara biraz daha dikkatle bakabilmektir. Çünkü insan, yalnızca gözlerini açtığında değil; fark ettiğinde uyanır.

Bizler yalnızca var olmakla yetinmeyen; anlam arayan, yön belirleyen ve kendi iç hakikatini kurmaya çalışan varlıklarız. Hayatın içine doğarız; fakat o hayatı nasıl yaşayacağımız, büyük ölçüde bizim bilinçli tercihlerimizle şekillenir.

Toplum bir çerçevedir; bizi kuşatır, biçimlendirir, bize bir dil ve bir hafıza kazandırır. Fakat insan, kendisine sunulan çerçeveyi yalnızca kabullenmekle yetinmez. Sorar, sorgular, tartar; gerektiğinde onu yeniden kurmanın yollarını arar. Kendimize gerçek bir yer açmanın yolu da biraz buradan geçer.

Sokrates’in bize bıraktığı büyük miraslardan biri de budur: Sorgulanmamış bir hayat, hakikati eksik yaşanmış bir hayattır. Çünkü insanı insan yapan yalnızca yaşaması değil; neden yaşadığını, neye inandığını ve nasıl yaşaması gerektiğini sorabilmesidir.

Bu yüzden kurallara yalnızca uyduğumuz için değil, onların ardındaki anlamı kavradığımız zaman gerçek bir bütünlük hissederiz. Toplumun değerlerini ezberlemek başka, o değerlerin hangi tarihten, hangi acılardan, hangi fedakârlıklardan ve hangi umutlardan süzülerek bugüne ulaştığını anlamak başkadır.

Bizi olgunlaştıran, yalnızca miras aldıklarımız değil; onları anlayarak yeniden anlamlandırabilmemizdir.

Özgürlük, yalnızca dışımızdaki zincirleri kırmak değildir. Bazen asıl zincirler zihnimizdedir. Alışkanlıkların, önyargıların, korkuların ve bize düşünmeden devredilmiş kabullerin pasını silmeden gerçek anlamda özgürleşmek kolay değildir.

İlk bakışta görünenle yetinmeyen, yüzeyin altına inmeye cesaret eden bir bakış geliştirmedikçe kendi hakikatimize yaklaşamayız.

Bunun için zaman zaman susmak, kalabalığın sesinden uzaklaşmak ve insanın en zor yaptığı şeyi yapmak gerekir:

Kendini dinlemek…

Ama insan yalnız değildir.

Kimi zaman bir dostun sözü, kimi zaman bir yabancının sessizliği, kimi zaman da hiç beklemediğimiz bir karşılaşma, kendi içimizde göremediğimiz bir gerçeği bize gösterir.

Çünkü insanın kendini gerçekleştirme yolculuğu bireysel görünse de, aslında başkalarının varlığıyla derinleşir.

Hakikat yalnızca içimizde değildir; aramızdadır da.

Bir bakışta, bir iyilikte, bir itirazda, bir susuşta, bir vicdanın sesinde…

Öyleyse bugün yalnızca uyanmayalım.

Bugünü fark edelim.

Neyi alışkanlıkla yaptığımızı, neyi gerçekten istediğimizi, hangi düşüncelerin bize ait olduğunu, hangi korkuların bizi yönettiğini ve hayatımızın hangi anlamın peşinden gittiğini bir kez daha soralım kendimize.

Çünkü bazı günler takvimde yalnızca bir tarihtir.

Bazı günler ise insanın kendisine yeniden döndüğü bir başlangıçtır.

Bugün, o başlangıçlardan biri olsun.

Güneş yüzünüze, umut yüreğinize, anlam yolunuza ışık olsun.

Selamla, bilinçle, farkındalıkla umutla ve erdemle...

Sîyâmettin Şentürk

Cuma Birlik ve paylaşım duygusunu pekiştirme fırsatıdır

 

Siyamettin Şentürk Diyor ki: 

Cuma, toplumsal ritüellerin bir parçası olarak bireyleri ortak değerler etrafında bir araya getiren, dayanışmayı güçlendiren bir gündür. 

Haftanın bu özel günü, sadece inançların ifadesi değil, aynı zamanda toplumun sosyal dokusunu onarma, birlik ve paylaşım duygusunu pekiştirme fırsatıdır. 

Cuma, bireyin kendisiyle, çevresiyle ve toplumsal sorumluluklarıyla yüzleştiği, yenilendiği bir zaman dilimi olarak anlam kazanır. 

Bu perspektifle, bugünün bizlere getirdiği ortak iyilikleri paylaşarak daha güçlü bir toplumsal bağ kurmak dileğiyle...

VAKT-İ ŞERİF, SEBEB-İ GUFRAN, ALEME BAYRAM OLA AYDINLATAN CUMALAR.

Cuma günü, yalnızca Cuma namazını eda ettiğimiz bir gün değil; aynı zamanda vicdanımızı, adalet duygumuzu ve insanlığa bakışımızı yeniden muhasebe ettiğimiz müstesna bir zamandır. Belki de bugün kendimize sormamız gereken en önemli soru şudur.

Bir İnsan Ne Zaman İnsan Sayılır?

İnsanlık tarihinin en eski ve en rahatsız ediği sorularından biri şudur. Bir insanın değeri nereden gelir?

İlk bakışta cevabı kolay görünür. İnsan olduğu için değerlidir. İnsan olduğu için saygıyı hak eder. İnsan olduğu için yaşama hakkına sahiptir. 

Fakat tarih bize, insanların bu cevabı hiçbir zaman tam anlamıyla kabul edemediklerini  gösterir. Çünkü insanlık tarihi, bir bakıma bazı insanları diğerlerinden daha az insan saymanın tarihidir. 

Toplumlar eşitlik fikrini sever, fakat eşitliği yaşamaktan çoğu zaman çekinir. Çünkü eşitlik yalnızca bir hukuk ilkesi değil, aynı zamanda vicdani ve ahlaki bir bakış biçimidir. Karşımızdaki insanın: dini, mezhebi, etnik kökeni, kültürü, dili, ideolojisi, siyasi görüşü ne olursa olsun bizimle aynı değere sahip olduğunu kabul etmeyi gerektirir. 

Oysa insan zihni çoğu zaman hiyerarşiler üretmeye eğilimlidir. Daha üstün olanlar, daha değerli olanlar ve daha az değerli görülenler oluşturur. Bu ayrımlar bazen din adına, bazen milliyet adına, bazen mezhep adına, bazen sınıf adına, bazen de ideoloji adına yapılır. İsimleri değişir, fakat soru hep aynı kalır. 

Kim tam anlamıyla insandır?

Hiçbir baskı sistemi insanı bir gecede insanlığından mahrum bırakmaz. Önce küçük ayrımlar üretir. Sonra bu ayrımlar normalleşir. Ardından insanlar birbirlerini etiketlerle tanımaya başlar. Bir süre sonra ise insan görülmez, yalnızca kimliği görülür. 

İşte ötekileştirme tam da burada başlar. 

Oysa insan hakları düşüncesinin özü şudur: İnsan hakları yalnızca bize benzeyenlerin değil, bizden farklı olanların da hakkıdır. Çünkü hak, çoğunluğun lütfu değil; insan olmanın doğal sonucudur. 

Dünyanın hangi coğrafyasında yaşarsa yaşasın, hangi dine, mezhebe, etnik kimliğe, kültüre veya düşünceye sahip olursa olsun; hiç kimsenin yaşam hakkı, onuru ve özgürlüğü tartışılamaz. Gerçek medeniyet, kendimize benzeyenleri korumakta değil; bizden farklı olanların da güven içinde yaşayabildiği bir düzen kurabilmektedir. 

Bugün de geçmişte olduğu gibi dünyanın bir çok yerinde insanlar birbirlerine düşman edilmektedir. Bazen din adına, bazen mezhep adına, bazen etnik kimlik, bazen ideoloji, bazen de siyasi çıkarlar uğruna...

Oysa çoğu zaman kavga edenler, kavanozun içindekilerdir. 

Eski bir benzetmede anlatıldığı gibi; bir kavanozun içine kırmızı ve beyaz karıncalar konulduğunda, kavanoz sabit kaldığı sürece birbirlerine zarar vermezler. Fakat dışarıdan görünmeyen bir el kavanozu sallamaya başladığında karıncalar birbirlerine çarpar, birbirlerini suçlar ve birbirleriyle savaşırlar. Hiçbiri, asıl sebebin birbirleri olmadığını fark edemez.

Çünkü sorun, kavanozun içindekilerde değil; kavanozu sallayan eldedir. 

İnsanlık tarihi de ne yazık ki bunun sayısız örneğiyle doludur. Nice toplumlar, birbirlerinden nefret ettikleri için değil, korkuları, önyargıları ve çoğu zaman başkalarının yönlendirmeleriyle birbirlerine düşman edilmişlerdir. 

Sömürgecilik politikaları, etnik çatışmalar, mezhep savaşları, ırkçılık, ayrımcılık, soykırımlar ve yakın tarihte farklı coğrafyalarda yaşanan büyük insani trajediler, insanların birbirini "Öteki" olarak görmeye başlamasının nelere yol açabileceğini acı biçimde göstermektedir. 

İnsanlık, farklılıklarımızı çatışma sebebi değil; zenginlik olarak görebildiği gün gerçek anlamda huzura yaklaşacaktır. 

Çünkü hayatın yükünü çoğu zaman en görünmez insanlar taşır. Şehirleri inşa edenler, toprağı işleyenler, çocuk yetiştirenler, alın teriyle yaşayanlar...

Tarih boyunca emek övülmüş; fakat emekçinin değeri aynı ölçüde teslim edilmemiştir. 

Belki de insanın en büyük ahlaki sınavı burada başlar.

Karşımızdakini doğduğu yere göre mi değerlendireceğiz; yoksa karakterine göre mi?

Kimliğine göre mi hüküm vereceğiz; yoksa insanlığına göre mi?

Etiketler kolaydır. İnsanı tanımadan yargılamayı sağlar. Oysa adalet, etiketlere değil; insana bakabilmektir.

Ahlakın özü de budur.

Ahlak, önce insanı gerçekten görebilmektir. Bir kimliğin, bir grubun, bir ideolojinin ya da bir önyargının arkasına saklanmadan görebilmek...

Çünkü bir insana verilebilecek ilk adalet, onun insanlığını teslim etmektir.

Bugün bize düşen görev; kavanozun içinde birbirimizle kavga etmek değil, kavanozu kimin ve neden salladığını sorgulayacak feraseti gösterebilmektir.

Unutmayalım ki:

Bir toplumun büyüklüğü, güçlü olanlara gösterdiği saygıyla değil; en zayıf, en farklı ve en yalnız insanın hakkını ne kadar koruyabildiğiyle ölçülür.

Sonunda soru yine aynı yerde durmaktadır:

Bir insan ne zaman insan sayılır?

Tarih boyunca buna farklı cevaplar verildi.

Soylu olduğu için...

Zengin olduğu için...

Aynı dinden olduğu için...

Aynı mezhepten olduğu için...

Aynı etnik kimlikten olduğu için...

Aynı ideolojiden olduğu için...

Fakat bütün bu cevaplar, tarihin vicdanında birer birer çöktü.

Geriye yalnızca tek bir hakikat kaldı:

İnsan, insan olduğu için insandır.

Rabbim bizlere; hiçbir insanı kimliğinden dolayı ötekileştirmeyen, adaleti yalnız kendimiz için değil herkes için isteyen, farklılıkları çatışma sebebi değil rahmet vesilesi olarak görebilen bir vicdan nasip etsin.

Siyamettin Şentürk